Column Maartje Wortel

Column – Als je jezelf zou moeten omschrijven als een van de elementen, wat zou je dan zijn? Water, aarde, vuur of lucht? Maartje Wortel kiest water.

Toen ik op de middelbare school zat, maakte ik huizen schoon bij oudere mensen. Het was een fijn baantje. Niet alleen omdat het ook weleens prettig is om zo concreet iets voor een ander te doen en dat je werk direct zichtbaar is, maar vooral ook omdat je steeds de kans krijgt om op een legitieme manier bij mensen binnen te kijken. 
De meeste huizen van oudere mensen 
lijken op elkaar. Ze hebben dezelfde 
koektrommels, dezelfde vazen, dezelfde aanrechtblokken en hetzelfde televisiemeubel, het ruikt zelfs overal hetzelfde en toch was de sfeer in al die huizen anders. Alsof spullen pas echt gaan leven dankzij de gebruiker en hoe deze met elkaar in verhouding staan.

Er was één mevrouw bij die bij gebrek aan een tuin een tuin in haar huis had aangelegd. Soms lijkt het leven net één grote Man bijt hond-show. In de hoek 
van de woonkamer had ze zo ongeveer twee vierkante meter ingeruimd, waar ze aarde en kiezels op de grond had gestort, met verschillende soorten planten en tuinkabouters erin. Om het tuintje stond een hek en er was ook een kleine fontein 
geplaatst die, vermoedelijk omdat die 
op een bijna plompe manier in de woonkamer stond, enorm groot oogde. Die 
fontein was het stralende middelpunt 
van de belangstelling. De andere dingen in het huis leken vooral bijzaak, alsof alles om de fontein was heen gebouwd, alsof 
de fontein er eerder was dan het huis, 
de bron waaromheen al het overige tot 
leven kwam.

De mevrouw keek vanaf haar bank naar haar tuin en de fontein, terwijl ze met haar voeten op de poef rustte, een bokkenpootje in haar koffie doopte en zei: ‘Elke beschaving is gebaseerd op water.’ Ik vroeg haar wat ze bedoelde en zij zei: ‘Geen water, geen mensen. Zonder water kun je niet leven. Vroeger vestigden mensen zich alleen op een plek als er water was.’ Ze zei dat ze ervan hield om naar 
de fontein te kijken, naar de constante stroom en verse toevoer van levendig 
water, dat het haar bezighield zoals huisdieren een ander bezig kunnen houden. ‘Het geeft me kracht,’ zei ze. Ik geloofde haar. Ze zag er jong en vitaal uit, alsof het water dat op haar afstraalde.

Vier elementen
Later dacht ik nog vaak aan de vrouw 
terug. Als ik bijvoorbeeld weer eens 
op een feestje was waar iemand vroeg: ‘Als je jezelf zou moeten omschrijven aan de hand van de elementen, wat zou je 
dan zijn? Water, aarde, vuur of lucht? 
Nu denkt u misschien: op wat voor soort feestjes komt zij? Maar stel uzelf eens 
de vraag. U kunt zich ook bedenken wat voor soort dier u bent, of welke plant. Het levert boeiende gesprekken op, kan ik u verzekeren. Maar goed, terug naar de elementen. Ik hoorde mezelf zeggen dat ik water was. Natuurlijk moest de vragensteller weten waarom? Ik zei: omdat water altijd in beweging is. En ik bedacht me: misschien ben ik zelf niet zoals water, maar hou ik juist van water omdat het 
alles is wat ik niet ben. En misschien keek die vrouw om diezelfde reden naar de fontein, die zo bruisend was en vol van 
leven en fris; om te voelen dat ze leefde. Om haar eigen beschaving in stand te houden. En waarschijnlijk was dat ook zo.
Een vriendin van mij, bijvoorbeeld, moest vanwege een gecompliceerde breuk eens wekenlang op bed liggen, waar ze gek werd van verveling. Ze besloot naar het huis van haar moeder te gaan en daar de tijd uit te zitten. Ik dacht dat ze bij haar moeder ging liggen zodat ze dan goed werd verzorgd en de lekkerste gerechten kreeg voorgeschoteld. Daar had het niets mee te maken, zei ze. Ze was naar haar moeder toe gegaan omdat ze aan het water woont. Die vriendin kon vanuit haar bed het water zien. Het hielp haar. Ze verveelde zich niet. Ze zei: ‘Door te kijken naar beweging kun je beweging ervaren. Dankzij dat water ontsnap ik aan de saaiheid.’ Dus, mocht u zich vervelen, zich onrustig en lusteloos voelen, oud en vermoeid: ga niet naar de psycholoog, maar zoek een huis aan het water. En 
anders kunt u het water altijd nog gewoon in huis halen.

 

ehi_maartje01

llustratie Alex Eben Meyer

___________________________________________________________________
Mijn naam is Maartje Wortel. Ik ben 31 jaar. Mijn tweede roman ‘IJstijd’ verscheen begin 2014. Voor mijn verhalenbundel ‘Dit is jouw huis’ won ik de Anton Wachterprijs en de Nieuw Prozaprijs. Eerder schreef ik columns voor NRC Next, Glamour en verschillende literaire tijdschriften.
__________________________________________
______________